– Qýanysh Sultanuly, halqymyzdyń «elge qyzmet – erge mindet» degen taǵylymdy sózi bar. Áńgimemizdiń álıqısasyn osy oımen ushtastyrsaq. Meniń bilýimshe, siz «týǵan jerge tamyr jaıǵan eńbek ǵana baıandy» dep kelgen azamattyń birisiz...
– Iá, týǵan topyraqtyń qasıeti bólek. Biz jýsan ıisi ańqyǵan, jalbyz dámi tańdaıda qalǵan óńirde óstik. Tabıǵattyń ózi tárbıelegen desem artyq emes. Úsh jasymnan dombyraǵa qumarttym, úshinshi synyptan bastap úlken sahnaǵa shyqtym. El eńsesi endi ǵana kóterilip kele jatqan, jańa ǵasyr tabaldyryǵyn attaǵan aýyr kezeńdi kózben kórdik. Oblys mártebesinen aıyrylǵan tusta Taldyqorǵanda jastyǵymyz ótti, joǵary bilim aldyq.
Mýzykalyq fakýltette oqı júrip, óńirdegi mádenı, qoǵamdyq sharalardyń bel ortasynda boldyq. Sol jyldary teatrdyń jabylyp qalmaýyna Saǵyndyq Aıtmuhametuly bastaǵan Almahan, Kendebaı, Álıhan syndy aǵa-apalarymyz aıanbaı eńbek etti. Al M.Tólebaev atyndaǵy orkestrdiń taǵdyry tarazyǵa túsken shaqta Álı Alpysbaev aǵamyz óz qarajatynan qoldap, úlken ujymdy qıyndyqtan alyp shyqty. Munyń bári – kózben kórip, kóńilge túıgen taǵylym.
Sol sebepti bolar, 1999-2013 jyldar aralyǵynda týǵan jerden taban aýdarmaı eńbek ettim. Keıingi on jyl Astana tórinde ótti. Onda da óz josparymyzdy júzege asyrdyq. Qaıda júrsek te, týǵan óńir júrekten bir sát ketken emes. Dosymjan Tańatarov, Tursynbek Qabatov sekildi ónerdegi zamandastarymnyń týǵan jerge jasaǵan qyzmetin kórip, men de ulttyq arna arqyly Jetisý ónerpazdarynyń únin estirtýge barymdy saldym.
Keıin oı tolysyp, «nege óz óńirimniń mádenı ómirine tikeleı úles qospaımyn?» degen suraq sanada pisip-jetildi. Dál sol tusta Jetisý oblysy quryldy. Al oblys basshysy Beıbit О́ksikbaıulynyń «Elińe kelip qyzmet jasa» degen bir aýyz sózi sheshýshi áser etti. Osylaısha memlekettik testileýden ótip, týǵan jerge qyzmet etýge kiristik.
Elge qyzmet etý – úlken jaýapkershilik. Naǵyz minezdiń báıgege túsetin sáti. Keıde ishki ustanymdar da synǵa túsip jatady...
Alash arysy Álıhan Bókeıhannyń «Ultqa qyzmet etý bilimnen emes, minezden» degen sózi kókirekte tur. Bul – ómirlik ustanymym. Jalǵyz maqsatym – ultqa adal qyzmet etý. Alash rýhyn boıyna sińirgen Asanáli Áshimov, Altynbek Qorazbaev, Júrsin Erman, meni kenje ulyndaı kórgen Myrzataı Joldasbekov syndy alyptardyń janynda júrip, elge qyzmet etýdiń bıik úlgisin kórdik. Álıhannyń sózi – sol joldaǵy temirqazyq. Árbir azamat osy sózdi júregine túıse eken deımin. Basqarma basshysy retinde aldyma qoıylǵan basty mindet te – minezben qyzmet etý. Atqarylyp jatqan istiń bári halyqtyń kóz aldynda. Sondyqtan bul – úlken jaýapkershilik.
Onda ary qaraı óńir mádenıetiniń ózegi sanalatyn nysandardyń jaǵdaıyna toqtalsaq. Búginde Jetisýdaǵy mádenıet oshaqtarynyń ahýaly qandaı?
– Oblys qurylǵannan beri 29 Mádenıet úıi jańadan salyndy. Qazir 6 nysanda qurylys júrip jatyr. Keler jyly 36 mádenıet oshaǵy jóndeýden ótip, el ıgiligine beriledi. Jalpy oblys boıynsha 138 Mádenıet úıi bar. Sonyń 40-qa jýyǵy tolyq jabdyqtalyp, sahnalyq kıimnen bastap, mýzykalyq aspap, LED ekran, zamanaýı tehnıkamen qamtylǵan. Árıne, bári minsiz dep aıta almaımyz. Máselesi bar nysandar da jetkilikti. 2026–2029 jyldarǵa arnalǵan moratorııge baılanysty jańa qurylys ýaqytsha toqtaǵanymen, aǵymdaǵy jóndeý jumystary jalǵasady. Bul rette oblys ákimdiginiń qoldaýy zor.
Aıta keterligi, kitaphana men Mádenıet úıi egiz uǵym. Sondyqtan kóptegen kitaphana mádenıet oshaqtarymen birge jańaryp keledi. Al mýzeılerdiń jumysy tolyq jolǵa qoıyldy. Buǵan deıin toqtap qalǵan M.Tynyshbaev atyndaǵy mýzeıdi qaıta jańǵyrtyp, zamanaýı keıipke keltirýdi josparlap otyrmyz.
– Arhıv pen qujattama salasy kópshilikke beımálim. Osy baǵyttaǵy jumystarty da tilge tıek etseńiz?
Bul óte mańyzdy suraq. Arhıv – halyqtyń jady. Ár azamattyń ómir joly, eńbegi, tarıhy sonda saqtalady. Kóbine zeınet jasyndaǵy azamattar eńbek ótilin dáleldeý úshin keledi. Arhıvshiler sol sátte úlken kómek kórsetedi.
Bul – óte aýyr ári jaýapty eńbek. Arnaıy temperatýra, taza aýa talap etiledi. Osyny eskere otyryp, biz eki plan-skaner satyp aldyq. Arhıv qyzmetkerleri kúnine myńǵa jýyq qujatty sıfrlandyryp otyr. Al qupııa qujattar UQK-men birlese saqtalyp, tolyq qorǵalady.
– Búginde túıini sheshilmeı kele jatqan Baqtybaı aýylynyń Mádenıet úıi bar. Qansha jyldan beri nysannyń jumysy toqtap tur. Osy jaıynda aıta ótseńiz?
– Iá, óńirde eki nysan josyqsyz merdigerlerdiń kesirinen toqtap qalǵan edi. Sot arqyly máseleni sheshtik. Qoǵaly aýylyndaǵy Mádenıet úıi búginde elge qyzmet etip tur. Al Baqtybaıdaǵy óner oshaǵy 2026 jyldyń birinshi jartysynda paıdalanýǵa beriledi dep josparlanyp otyr
– Atqarylǵan isterge qarap, marqaıyp aıtatyn tustar kóp sekildi…
– Árıne. Sonyń eń bastysy – oblys ákiminiń el ishine ózi baryp, máselelerdi kózben kórip sheshýi. Buryn eshbir basshy barmaǵan aýyldarǵa jol salynyp, sport, medısına, mádenıet nysandary boı kóterdi. Bir Qaratal aýdanynda ǵana sońǵy jyldary 6 Mádenıet úıi ashyldy. Byltyr 128 mln teńgege barlyq aýyldyń sahnalyq kıimi tigildi. 300 mln teńgeden astam qarjyǵa 114 eskertkish jóndeldi. Aıtys qaıta jandandy. «Jer jannaty – Jetisý» baıqaýy arqyly jańa aqyndar shyqty. Búginde aýyl ónerpazdaryn respýblıkalyq sahnaǵa shyǵarýǵa tolyq múmkindik bar.
– Áńgimemizdi rýhanı taqyryppen túıindesek. Kitappen qarym-qatynasyńyz qalaı? Sizder júzege asyrǵan «Mızam» mektebiniń jumysy el ishinde úlken jańalyq boldy...
– Kitap – meniń ómirlik serigim. Balalyq shaqta kórpeniń astynda fonarmen kitap oqyǵan qazaqpyn. Qazir jeke kitaphanamda 3 myńǵa jýyq kitap bar. Balalarym da kitapqa jaqyn. Qazir qala balasy ǵana emes, aýyl balalary da kitap oqysyn degen maqsatpen «Mızam» jyljymaly ádebıet mektebin qurdyq. Aýyl-aýyldardy aralap, jastarǵa kitap oqý mádenıetin sińirip jatyrmyz. Onyń ras, bul basqa óńirde joq aýqymdy joba. Búginde júzdegen aýyl balasyn kitap oqýǵa tárbıeledik. Buıyrsa, bıyl da óz bıigimizden túspeımiz. Biz Memleket basshysynyń «Kitap oqıtyn ult» qaǵıdasyn qalyptastyrǵymyz keledi. Ony bastap ta kettik!
– Áńgimeńizge rahmet!
